Yew Raştameyîş

 Sereyê aşma hezîranê 2025î bi. Beledîyeya Dîyarbekirî meydanê Şêx Seîdî de yew fuaranê kitaban viraştibi. Fuar, dormareyê yew hefte ramit. Nizdîyê peynîya fuarî de rojê yewşemeyî(tr. pazar) de mi zî yew lingi visti weyra. Weşanxaneyê Vateyî zî weyra de yew stand akerdbi. Ez tayê rew şîbîya û hema newe tek tûk standî ameybî akerdiş. Teştareyî ra pey mamoste Denîz Gûndiz ame û standê Vateyî zî akerd. Ez zî ey het de ronişta. Ma hîrê çar heb embazî bîyê weyra de. Tek tûk mêrdim ameynî şînê. Nizdîyê yew saeti ra pey mi dî o ame. Hîris, hîris panc serre asaynî. Qama ey zaf berz nêbî û kîloyê ey estbi. Ame xo da şinasnayîş û fesal ma het de ronişt. Yew zazayê Licêyi bi û yew qazayê Dîyarbekirî de malimeyi kerdinî. Teberî ra kê wexto ke ewnîyaynî  têwgeyrayîşî ey ra, kê vatinê tam yew tîpî malimî ey de est o. Fekê Licê de weş zazakî qal kerdinî  û wendiş û nuştişê zazakî newe destpê kerdbi.

Ma het ronişt û ca bi ca beşdarê terraqa ma bi. Mêrdimêko mûtewazi bi. Çand heb kitabî herînayî. Mi zî kitaba xo îmza kerdi û dayi ey. Qayilbi ke zazakî nuştiş û wendiş weş bander bibo. Inawa ma yew saeti ra vêşîr terreqna. Ez ey ra yew di çî persaya û tayê behsê xo kerd. Goreyê vatişanê ey, aîleyê ey zaf dîndar o û semedê ina dîndareyi ra wexto ke 23 serre bîyo, ey zewejnayo. Ino zewaj, zaf zerba ey nêbîyo û qayil nêbîyo.

Mîyanê terraqa ma de yew gami mesela ameyi dînî û ma pêrînan çand qalî kerdî dînî sero. Her kes fikirê xo vatinî. Beyntarê qalanê ma de mi dî yew vengo nizmî reyde va;

-          Ez zî kîlîse ra vejîyaya û ameya ewtîya. Ewro ayînê ma estbi.

Veng tene mi resa. Mi va qay henek keno. Ez ey ra persaya;

-          To va se?

Ey va;

-          Ez newe kîlîse ra vejîyaya û ameya ewtîya. Ez xirîstîyan a.

Inê vateyî ey ma pêrinan şaş kerd. Ma bala xo dayi ey sero. Ez ca de hewna ti ra persaya;

-          Ti senî xirîstîyan bîyê? To newe va, ma û pîyê ma zaf dindar ê. Hela ma rê meselaya xo vaji. Yew dewa Licê ra yew xirîstîyan senî vejîyeno?

Destpê kerd û sere ra meselaya xo ma rê inawa vat:

-          Ez hema tam nêameybîya xo ser, ma û pîyê mi ez zewejnaya. Ino zewaj de zera mi çinê bî. Cenîya mi yew cenîya xidar bî. Beyntarê mi û aîleyê mi de vinderti. Yew ca ra pey nêverda ma û pîyê mi bîrê keyeyê mi. Nêverdaynî ez zî şêra keyeyê înan. Ez aîleyê xo reyde pîs bîya. Cenîya mi zaf ameynî mi sero û ez behcnaynî. Hetê psîkolojî ra tayê problemî mi de vejîyayî. Ez mîyanê ino zewajê xo de pîli bîya. Yew ca ra pey mi destpê kerd û xo bi xo ez tayê çî persaya. Ez çêra kewta ino halî? Sebebê mi çî yo? Kam sebebe mi bîyo? Tewr peyen mi fehm kerd ke semedê dînê îslamî ra ez ino halî de ya. Çimkî rîyê ino dînî ra ez rew ameybîya zewejnayîş û ino zewaj zî ez arda ino halî. Wexto ke ez ina netîce resaya, edî roj bi roj ez îslamî ra dûr kewta. Tewr peyen zî mi dînê xo bedelna û ez bîya xirîstîyan. Aîleyê mi de zî tû kes hema nêzano. Cenîya mi zî nêzana. Mi ewro aye ra va, ez şona çarşi û ez vejeya keye ra. La ez semedê ayînê yewşemeyî(tr. pazar ayini) ra şîya kîlîse. Heta zewajê mi zî betal bîyo û mi cenîya xo veradaya, la xebera aya çin a. Çimkî mi dînê xo bedilnayo û mareyê mi zî betal bîyo.

Wexto ke ino cûmleyê xo yê peyenî kerd, yew peşmirîyayîşo mehnayin ame rîyê ey ra nişa. Ma tabî heyret mendî. Tewr zaf zî ez heyret menda. Mi dî embazanî ra yewî va;

-          Şima ra aseno, cenîya nêbeya, mêrdimî dînî ra zî vejena!

Ma tayê huyayî. La bala mi hema ey sero bî. Mezgê mi pirê persan bibi. Mi va;

-          Senî tû kes nêzano ti bîyê xirîstîyan?

Ageyra mi ra va;

-          Cayê karê mi de tayê mêrdimî bander bîyê. Ez mektebê xo de mûdir yardimcisî ya. Ca bi ca ez raştê mobîngî yena û ez pêhesîyena ke peyê mi de mi ra vanê gawir. La xemê mi de nîyo.

Hema her vateyê ey ez şaş kerdinî. Ma inawa yew saeti ra vêşîr terraqna û dima cenîya ey telefon kerd ey rê. Va, ez gerek warda şêra, gedeyî paveyê min ê. Warişt hêdî hêdî raymend.

 

(Semedê ino nuşteyî ra mi ey de qal kerd û ez bander bîya ke dewlet ey girewto açik. Sebebê ino muameleyî, o zî tam nêzano la goreyê vatişê ey, îhtîmalo pîl semedê dînî ey ra yo.)

Firingîya Nîsanî

Inê rojanê zimistanî de ez bander bîya hema hema her roj gerek arayîya mi de firingî biba. La semedo ke mewsîmê zimistanîyo, her tewir firingî de tehm çin o. Ez tim xo rê firingîya çerî (tr.çeri domates) herînena. Goreyê firingîyanê bînan, ino tewir firingîyan de dahîna tehm est o û gelek vayê zî.

Arayîya xo de key ez firingî biwera, yew vîrameyîşê mi yeno mi vîr û yew peşmiryayîş yeno nişeno rîyê mi ra… Ez hema da des serre bîya çinê bîya. Datzayê xo Ehmedî reyde ma dewarê xo berdibi yaban. Datzayanê mi ra tewr zaf ez Ehmedî reyde samîmî bîya. Tewr şenikeya mi ra heta seranê unîversîte de zî inawa dewam kerd. Ehmed, zafê vîrameyîşanê mi rê şade yo. Zereyê Ehmedî de nebaşeyi çinê bî caran û yew xeletîye nêkerdi mi rê. Ez hema zî ez zaf qîymet dana ey.

Aîleyê Ehmedî, ê seran de hetê ekonomîkî ra wayirê rewşa başî bî. Ê ma zatenî cî ko mi xo dîbi, rezîleyi bî. J  Pîyê Ehmedî yanî datê mi, tim xebetîyaynî û keyê înan de tewir tewir çîyê bînê ke keyeyanê ma bînan de qet inê tewir çîyê çinê bî. Mesela banyo de ‘’duş telefonî’’ tewr ewilî keyê înan de şuxulîya. Mehla de ma ê binê, taştî ra eskura reyde aw girewtinî xo sero ra kerdinî û pey sereyê xo şutinî. J

Ez zaf derg nêkera û ageyra vîrameyîşê xo…

Ay roj, yew rojê aşma nîsanî bi. Ez û Ehmed ma koyê Malmîsanî sero mangayanê xo çerenaynî. Beyntarê terraqi de mi dî Ehmed kelecanî reyde inawa va:

-          Dayza ti zonî bawî ma rê di kîloyî firingî girewtî. Key ma de firingî est î. Mi werdî zaf weş î.

Ez heyret mendbîya. Orteyê wesarî, aşma nîsanî de firingî? Ne wextê bostanî yo ne zî çî. Mi va;

-          Ney lila! Dayza ekilê jîn senîn o? Hela vaji mi ra! Weş î?

Ehmed va;

-          Eya eya dayza. Kê vonê qay ma bostonî ra çînayî. Dayî pey înon ma rê meleme zî viraşt.

Ey aşma nîsanî de firingî werdiş yew kinar, hema çimê mi înan rê nêgunabi. Yew meraq kewt zereyê mi. Mi ekile înan meraq kerd. Ey mi zatenî ewilî ra nefsê mi sist o. Senî bibînê wa bibo mi gerek xo ay firingîyan biresnaynî. Ez ageyraya mi Ehmedî ra va:

-          Dayza orteyê hili de wexto ke ma ageyrayî keye, ti şonê mi rê yew firingî anê? Mi zaf meraq kerdi willayi.

Ehmed datza ca de ageyra va;

-          Dayza ez dayî ra vona, eki day mi ez ona dona to.

Mi va;

-          Tamom dayza.

A gami ra pey heta ke ma ageyrayê keye, aqilê mi tim ay firingîyan de bi. Ma Ehmedî reyde zî tim qalê înan kerd. Rayîrê keyeyî de bile ma derheqê firingîyan de tereqnaynî…

Axrê ke peynî saet des ressa û ma ageyrayî keye. Mi Ehmedî ra va;

-          Dayza ti şo mi rê firingî bîyeri keye ra, mingaya to ez awdena.

Keyeyê ma û ey Ehmedînê têkişt o. Cêr de mi mangayî awdayanî û Ehmed vazda şi zereyê keyeyê xo. O zî qayil bi firingî bido mi, çimkî reaksîyonî mi meraq kerdinî. Semedê ino ra vazdayîşî reyde şi. Yew di daqqa ra pey ageyra ke yew firingîya şeniki ha destê ey de ya. Firingî mi rê derg kerd û va;

-          Ha to rê dayza.

Mi ewilî tayê firingî boyi kerdi û dima mi aye sey vergî gas kerdi… Seke ez peyberî ra vejîyaybîya. Tehmê aye zaf zaf weş bi û hema zî ay tehm ha fekê mi de yo.

Ay rojî ra pey gelek wext, mi datzayanê bînan rê ina mesela vat û pey payeyê xo kerd…

Ez ewro hamnanan vêşîr kam mewsîm de firingî biwera, ino vîrameyîş yeno mi vîr.

Keye û Mefhumê Wenayîşî Sero

Nizdîyan de mi fîlmê Zeki Demirkubuzî C Blok(1994) temaşe kerd. Ino fîlm, fîlmo dergmetrajo ewilîn yê Demirkubuzî yo. Semedo ke fîlmo ewilîn o, goreyê fîlmanê bînan yê Demirkubuzî serkewte nîyo û hetê temaşekaran ra zaf nîno zanayîş. Babeta fîlmî, bikilmî inawa ya: Serkarakter Tülay, yew sîte de bi nameyê C Blok yew bîna de mêrdeyî xo reyde emir kena. Yew roj yena keye û veynena ke xizmetkare aye û lajê kapiciyî ha cila aye de pîya aşt benî(seks kenî). Zatenî zewajê Tülay zî baş nêvîreno. Ay rojî ra dima Tülay yew kinarî ra zewajê xo yê nebaşî sero û yew hetî ra zî heyatê xo sero fikirîyena.  Fîlm, bi mehnaya pêroyî de keno ke nakokî û munaqeşeyê ke zereyê Tülayi de virazîyenî bîyaro ekran û temaşekarî inê pêrodayîşan sero bido fikirîyayîş.

Ino nuşte de nîyetê mi krîtîkê ino fîlmî kerdiş nîyo. Fîlm de yew sehne û ay sehne de yew monolog esto ke, wexto ke mi temaşe kerd zaf bala mi anti û ez sero zaf fikirîyaya. Mi çand ray ino sehne tapa girewt û newe ra temaşe kerd. Nizdîya peynîya fîlmî de Tülay, pêro teşqaleyê heyatê xo ra perrena û şona keyê maya xo, keyeyo ke tede pîl bîya… Rayîrê keyeyî de Tülay inawa vana:

Pieter de Hooch

-     '' Şewi bêtim ez kuçeyan de geyraya. Mi nişnaynî bawerê çîyê ke qewmîyayî biko. Peynî ez şîya keyeyê maya xo. Seran dima… Seke ez tim aîdê weyra bîya, mi qet yew nereheteyi nêanti û ez ronişta mi werd werd, televîzyoni temaşe kerdi û dima ez şîya kuştakewta(rakewta). Tam panc roj ez kuştakewta… Şewan mi senî ke sereyê xo balişna sero naynî, ez kuştakewtinî. Mi xo vîr ra kerdibi; heyatê mi ke blokî de bi, Selin, Aslı… Heta erebeya mi bile çand rojî ra dima ameyi mi vîr. ''

Ino sehne derheqê mefhumê keyeyî sero ez daya fikirîyayîş. Orteyê teşqaleyê heyati de tam panc roj çîyo ke huzur dano Tülayi, keyeyê maye aye yo. Keyeyo ke tede pîl bîya yo… Ino panc roj Tülay heme çî xo vîr ra kena û mird kuştakuwena. Çilka xemî mezgê aye de nêmaneno.

Ino sekans, ca de keyeyê ma ard mi vîr. Keyeyo ke ez tede gede bîya, xort bîya û pîl bîya… Ino keye yew dewa rindikeki yê Pîranî de yo ke nameyê ina dewi Dêran(Dêrey) o.

Ez bi xo ino hîrê çar serî esto ke semedê karî ra şaristana Mûşî de emir kena. Rîyê ino ra aşm de di aşm de yew ray ez ancax şina şîra dewa xo. Way û birayê minê ezebî zî yan semedê wendişî ra yan zî semedê xebetîyayîşî ra dewi da zaf nevindenî. Tene maya mina delalî tim ino keye de manena. Hewna zî, eke yew bipersaynî ma vatinê keyeyê ma dewi de yo.

Ma ino keye peynîya ina aşma ke vêreti, terikna… Ma wena. Dîyarbekirî de ma yew keye kîra kerdibi û tewr peynî maya mi zî dewarê xo rot û şîyê Dîyarbekir. Çileyê keyê ma hewna şîyê. Bero asinên ame girewtiş û paceyê belengazî qefelîyayî…

Tam hîrês serî ra dima keyeyê ma veng û varit bi. Hîrês serî dima tû ganî nêmend zereyê ino keye de. Ez ino yew di rayî ke Mûşî ra şona Dîyarbekir, ez nêşona dewi, dîrekt şona merkez. Raya peyen ke ez şîya Dîyarbekir, ez Pîran sero şîya û rîyê ino ra ez dewi ra vêreta. Keyeyê ma zî cehdeyî sero yo. Ez vernîya keye ra vêreta û mi ereba tayê sist kerdi… Ez ti ra ewnîyaya ke paceyî girewteyî, perdeyi kaş kerdeyî… Tû nîşanê ganîyeyi çin o. Oxma ke ez hema hema key Mûşî ra biameynî mi vernîya banî de maya xo dînê. Eke nêasaynî zî, estbîyayîşê aye xo belî kerdinî û kê fehmkerdinê ke nizdîyan de ya…

Mi ke keye inawa dî, zera mi teng bîyê. La yew tewir tengbîyayîş bi ke ez zaf xerîbê ey bîya. Çîyê ke zereyê mi ra, hîşê mi ra vêretini ez ewro zî nişna îfade bikera… Ma ino keye de yew yew wext des kesî emir kerd. Zafê şewan ma cilanê xo têkişt ravistinî, la zereyê ode de ancax ma ca girewtinî.  Sofreyê werdî sero ma des tenî roniştinî. Ge bardaxî ge kewçikî ge zî werd bi xo ma rê qîm nêkerdinî. Erwelaqê ma kêm nêbînê.  Ebirê(tr: sürü) ma ser bi ser kemîya. Tayê halînê xo ra firrayî û xo rê newe halînî viraştî, wayirê sewbina ebiran bîyê. Tayê zî emir ra qerefîyayî û kewtê binê erdî… Qewmê keyeyê ma inawa kemîya. Kam ke şi/şî xo dima tayê herindî verdayî. Keye şenik o, ma zaf bî. Rîyê ino ra her vînceyê keyeyî, pire herindan bîyo ewro.

Goreyê ma hemînan dayî zaf ino keye ra hes kerdinî. Ge ge semedê yew çî ra eke bişînê Dîyarbekir, hema waştinî ke ca de ageyro dewi. Vatinê; lajê mi xirba kê, tirba kê ya… Eke cay di hîrê roj Dîyarbekirî de bimendinî, wexto ke ageyraynî dewi vatinê, ez nêşermaya ez şona ay dîsanê keyeyê xo maçi kena…  A nêzanaynî la çîyo ke ino keye çimanê aye de rind kerdinî, tene bêmineteyi nêbi.  Ino keye, ina xirbi halînê aye bi û hîrês serî mîyani de beyntarê aye û ino keye de yew têkilîya xorîni  virazîyaybî. Ez weş zana ke, maya mi êreyanê hamnanan de çaya ke heyata ino keyeyê ma de werdinî, ko caran nêbişina sewbina tû cayî de biwera. Ez zî eynî şekil de… Hamnanan hema hema her êre nizdîyê saetê 17î de heyati de binê perwaneyî de çayi ke ma werdinî, ko tim hîşê ma de bimana…

Wenayîş, tene teftal xo yew keye ra wegîrotiş û berdişê yewna ca ra îbaret nîyo. Eya, teftal kirişîyeno û şono sewbina yew mekan. La vîrameyîşî(tr:anı) nînê kiriştiş. Tû wasita çina ke bişina vîrameyîşan bikirişa. Ma ancax mezgê xo reyde şinê tene herindanê inê vîrameyîşan xo reyde berî. La hewna zî semedo ke her vîrameyîşi mekanê xo reyde mehna veynena, tewr weş zereyê ay mekanî de ma aye hîs kenî. Hîşo ke hîrês serî bêtim ma keyeyê xo wenayo, ey ra cîya nêbeno. Pacaya ke birayê mi gezi reyde camê aye şikit, dolaba sipî ke kes nêzano ino çand serî ma rê xizmet kena, bero asinên ke gedeyîya xo de ma stîckerî ke vînceyan ra vetinî û ey ra disnaynî… Ez şinê zêde bikera inê nimuneyan. Wexto ke ma wena, ma inê vîrameyîşî xo dima de caverdayî. Mezgê ma de tene herinda înan mendî.

Xurbeti, tene welatê xo ra erdê xo ra cîya kewtiş nîyo. Eke yew mekan yan zî yew obje vîrameyîşanê ma wegîrîna, înan ra dûr kewtiş zî ma fîneno zereyê xurbeti. Eke hîşê însanî tim boya ay vîrameyîşan geyreno û tim ay herindan dima kuweno, ay însan kura de beno wa bibo xurbeteyi de hesibîyeno. Keyeyê ma, her çî ra daşt gedeyîya ma bi. Ma ewro gedeyîya xo ra wena. 

Mekanî, hetê însanan ra mehna gînê û wayirê yew hîşî benî. Eke kê yew wextirawext sereyê xo sey yew balişna bîgê yew zinari sero nê, a zinari edî kê rê bena yew zinara bimehna. Zinaranê bînan ra cîya bena. Keyeyê ma, xirba ma, ma wayirê pêro Dîyarbekir zî bibê, kabeya ma yo. Ez zereyê yew kela(tr: kale) de bile sey ino keyeyî, xo bawerî de hîs nêkena. Ino da pancês seri est o ke ez teberê dewa xo de tewir tewir cayan de tewir tewir keyeyan de emir kena. La hewno ke ino keye de ez kuştakuwena, hewnanê tû cayan nêmaneno. Ez zereyê ino keyeyî de xo ra zaf bawer werd wena, kuştakuwena û tû nereheteyi hîs nêkena. Çîyê ke keyê maya Tülayi , Tülayi rê dayî vatiş bîlasebep nîyê. Tülay, seran dima ageyraya halînê xo û kura şîra esil bi xo aîdê ay keyeyî ya. Keyeyê ma, xirba ma zî semedê mi ra eynî çîyan, heta dahîna vîşan îfade keno. Ez weş zana ke, çîyê ke ino keye mezgî mi de qelbê mi de viraştî, mûmkin nîyo ke ewro ra pey hetê sewbina yew mekanî ra bîrê viraştiş. Çimkî mûmkin nîyo ke ez newe ra yew gedeyeyi emir bika, yew xorteyi emir bika û pîl biba…

Hîkayeya Davîd û Yulîana

Beyntarê qezaya Hezex(tr: idil) û qezaya Mîdyadî de yew dewa suryanîyan esta ke nameyê aye Bsorîno(tr:haberli) yo. Ina dewi tam sîndorê Hezex û Mîdyadî ya û pabesteyê qezaya Hezexî ya. Kê wexto ke Hezexî ra şonê Mîdyad, kuwena polê çepî ser o. Yew qotî sero awanbîyaye ya û ca da bala mêrdimî ancena. Keyeyanê xo yê ke pê kerreyan virazîyayî, darê vamêrî, rezî û quleyanê çanî(tr: çan kuleleri) reyde vana ez ha ewtîya de ya.

Marc Chagall

Goreyê vatişan tarîxê Bsorînoyî di henzar seri ra vêşîr o. Ewro çande sey wextê verênan qalabalix nêba zî, yew dewa şeniki zî nêhesebîyena. Dewijî bitemamî suryanî yê û dewi de 25 heb kilîse est î.

Hîkayeya ma ina dewi de vêrena. Davîd, ina dewi de yeno dîna. Heşt serreya xo de ma û pîyê ey, Davîd raykenî Manastirê Mor Yakubî ke weyra de perwedeyê dînî biveyno. Davîd hewt seri weyra de maneno. Wexto ke manastirî de maneno, yew kinarî ra şono mektebê dewleti zî. Dewi ra ey ra yew seri şenikêr Yulîana esta ke a zî ê wextan şina mektebe ewilînî(tr: ilkokul).  

Şîyayîşê manastirî ra ver embazanê xo bînan reyde Davîd û Yulîana tim kay û kelebût kerdinî, geyraynî û pîya wext vîyarnaynî. Hema ê wextan de têkilîya ê wirdan, goreyê embazanê bînan dahîna cîya bîya. La wexto ke Davîd hewt serî manastirî de waneno, tene seri de yew di ray şinê yewbinan biveynî.

Davîd seran dima manastirî de perwerdeyê xo qedeneno û ageyreno dewa xo. Lîse zî ê seran de qedineno. Yulîana zî mektebo ewilîn dima nêşina mekteb. Suryanîyan de wendiş zaf karêko mûhîm nîyo û zafanê qayil nîyê gedeyê înan dewamê mektebî bikerî. Xususen semedê wendişê cenîyan ra ino fikirê înan zaf pêt o.

Davîd û Yulîana, mekteb dima emrê xo dewi de aîleyanê xo heti de vîyarnenî. Wirdînan zî pancêsê xo vîyarnayo. Davîd nimaj serê sibayî ra hewnî ra wardeno û heta şewî semedê debara keyê xo ra ardimê pîyê xo keno. Pîya citi kenî, rezê xo vervazdenî, karê yabanî kenî û şarap virazenî. Yulîana zî zafanê zereyê keyî de ardimê maya xo kena û karê keyeyî vervazdena.

Mexreban cenî camêrd pêro xortê dewi yenî têhet û tewir tewir kayan kaykenî. Tewr zaf voleybol yeno kaykerdiş. Ge ge heta orteyê şewi inê kayê înan dewom kenî. Eke bibetelîyê xo fînenê qahweyê dewi û pîya bîra şimenî ke pey honik bibê. Davîd zî Yulîana zî zafanê inê kayan de hedre benî. Roj mîyani de ge ge zereyê dewi de raştê yewbinan yenî û yewna zî inê kayan de. Semedo ke Yulîana zaf nêvejîyena teber, Davîd hema her şewi inê kayan de hedre beno ke Yulîana biveyno. Wirdî limitkî yewbinan ra ewnîyenî la inê ewnayîşî kilm ramenî. Beyntarê înan da yew enerjî est o la wirdî kinarî zî nişnî nameyê ino enerjîyî panî.

Ê wextan Tîktok xortanê dewi mîyani de beno popûler. Wirdî zî Tîktok şuxulnenî û wextirawext yewbinan rê vîdeoyan fînenî. Eke ge ge yewbinan rê mesaj bifînê zî, teraqa înan zaf kilm ramena. Yulîana zaf şermokin a û Davîd zî nêwazeno ke yew hereketa xelet bikero.

Serneweyê 2023î de xortê dewi yew kayê tîyatroyî orrganîze kenî û wazenî ke dewi de kaybikerî. Davîd û Yulîana zî inê xortan mîyani de yê. Ino kayî dima Davîd wazeno ke yew gami bifîno. Çand roj pêser pêdima fikirîyeno û qerarê xo pêt keno. Yew şewi pêro cesaretê xo anceno pêser, Yulîana rê nuseno û vano;

-          Ez to ra hes kena, eke ti zî mi ra hes kena ez qayila to reyde biba…

Yulîana heta a gami waştayeyi yew kinar, caran yew camêrdî reyde inawa yew tewir teraqi bile nêkerda. Dest û lingê aye têmîyan kuwenî. Qelbê aye gulp gulp keno, rîyê aye sûr beno sey firingî. Nêzana se bika. Saetan reyde cewab nêdana mesajê Davîdî. Peynî peyen şermeyê aye serkuweno û ageyrena Davîdî ra vana, ney…

Ino cewab mîneyê Davîdî qerefneno. Dest û lingê ey têmîyan kuwenî, çand daqqa refşîyeno… Nêzano se bikero. Yew di roj bêhîş bêhîş têwgeyreno. La ino halê ey zaf derg nêrameno. Çimkî o zî zano ke ay ewnîyayîşê Yulîanayî bîlasebep nîyê. Pitê xo nêkeno Davîd û sewbina yew çî nênuseno Yulîana rê.

Çande wext dima heyatê wirdînan, normal herikîyayîşê xo de dewam keno. Yulîana tayê wext tersena ke, komple Davîd aye ra dûr bikewo. La wextêko kilmî dima fehm kena ke Davîd, aye ra fek veranêdayo. Hewna medyaya sosyali de yewbinan takîp kenî û kêm kêm zî bibo, yewbinan rê Tîktokî ra vîdeoyan, Snapchatî ra snapan fînenî.

Aşman dima yew roj Davîd, Yulîana û tayê xortê dewi pîya şonê qezaya Nisebînî wareyê Avasipî yê. Gama ke weyra de pîknîk kenî, Davîd Yulîana rê yew snap fîneno û yew terraqa xorinî beyntarê înan de destpê kena. Ina terraqi wextirawext ramena û Davîd rojê binê şewi hewna ageyreno Yulîana ra vano;

-          Ez hema zî to ra hes kena û şenikeya mi ra ke inawa dewam keno. Eke zera to zî mi de est a, mi ra vaji.

Ina ray Yulîana vera Davîdî de nişna xo sey raya verêni bipawa. Tayê taket naket kena û peynî de vana;

-          Eya, ez zî şenikeya xo ra ke to ra hes kena. La ez zaf şermayaya ke to ra vaja.

A şewi eşqê Davîd û Yulîanayi vuslatê wirdînan reyde yewna merhale reseno. Edî wirdî benî waştayê yewbinan. Hema zî eşqê wirdînan, dewa Bsorîno de pêro dîna ra dûr û bêxeber sey yew estanika limitkî dewam keno. Davîd nika şew û roj xebetîyeno ke Yulîana reyde bizewejîyo û aye reyde bibê yewbinan.

Wirdînan zî yew şik nêdekerd eşqê xo. Ino eşq, zelal û pank destpê kerd û inawa dewam keno. Sereyê seserra vîst û yewinî de eşqê înan, sey hîkayeyanê qedîman rameno. Zera Davîd û Yulîanayi, sey yew vila vamêri wareyê Turabdînî xemelnena.

Vîst û Panc Rojê Mi Tirawîyayî!

 

              ‘’Eman eman seferey a

                Eman eman xurbetey a

                May min tu kor eskerey a’’[1]

Deyîra namdari ‘’eskerî’’ de sey naqarat inawa vajîyeno ke kê wexto ke ina deyîri ra ewnîyenî, kê veynenî ke xirabeya eskereyi ser o yew fitraf ameyo antiş. La inê tewir deyîrî, hetê cenîyan ra ameyî vatiş. Yanî mêrdimê ke eskereyi nêkerda. Eke camêrdî ke şîyê eskereyi kerda, vajê ma deyîra eskereyi nusenî, hunerê înan bibo zî beno ke nişnî binusî. Eskereyi, o tewir yew kar o.

Derheqê eskereyi de bawkalanê ma ra heta ewro tim çîyê nebaşî ameyî vatiş. Kê wexto ke inê çîyan goştarenî, mûmkin nîyo ke kê empatî bikê. Eskereyi, tesil karê empati nîyo. Kê heta ke nêkewî zereyê eskereyi, kê qalan û terraqan reyde nişnê ti ra çî fehm bikerî. Çîyo ewilîn ke ez şina derheqê eskereyi de vaja, ino yo.

Beyntarê baba ma û eskereyi de yew têkilîya nebaşi est a. Pîyê bawkalê mi Elî, bîlasebeb eskereyi nêkerda. Vato, ez nêkena û dewleti nişnayo ey de seraşêro. Eskereyi nêkerda û inawa emrê xo qedenayo. Heto bîn ra ewilî ra heta ewro zafê xortê ma çûrik girewto û eskereyi nêkerda. Înan ke kerda zî bedellî kerda. Xortê ma ke şîyê eskereyi zafanê semedê çûrikî ra deline xo nayo. Heta yew dayzayê mi semedê çûrikî ra kewt timarxane. J Mi tim henekê xo înan kerdinî ke çêra xo ay halan vistinî. Mi vatinê, pêro pêser şeş aşmi eskereyi kenî yanî, qay se bîyo, kê derdê xo ancenî. Ewro ez sere ra heta peynî heq dana înan ke ay hewa têwgeyrayî. Eskereyi, cayê camêrdan nîyo. Karê camêrdan qet nîyo. J

Eskereya mina kilmi senî vêreti? Yew qawiş de xeyr û xerîb des heb mêrdimî 25 roj seke cezaya yew sucî biancî. Yew hewş, yew kantîn û bînaya qawişî. Rojo ke saet 05:00-05:30 de destpê keno, edî nêzano biqedîyo.Werdê înan ra tewr zaf arayîya înan weş nêbî. Porsîyonê arayî kêm bînê û kê pê mird nêbînê. Mi ino problem rê yew çare dî bi. Qawiş de Licê ra bi nameyê Mehsum yew embazo zaza estbi. Eskereyi de tewr zaf ey reyde têkilîya mi estbî. Ino Mehsum arayî de zaf çî nêwerdinî. Ez zî arayî de tim ey reyde roniştinî û hema hema pêro çîyê ey mi werdinî. Mi yew saeti ra vêşîr arayî kerdinî. Nizdîyê peynîyan de Mehsum yew roj mi ra va, selîm to pereyê bedellî ke dayo înan, to ina arayî reyde înan ra vet, heta ti nika deyndarê înan bîyê.

Qomutanan ma reyde eynî çî werdinî û ma xo bi xo vatinê, riyê ino ra şap nêdebeno werdê ma. Ino fikirê ma inawa dewom kerd, heta ke ma ferq kerd ke qomutanî arayî de qet çay nêwenî…

Werdê teştareyî û şami zafanê weş bînê. Riyê ino ra mi kilo girewtibi weyra de. Normal de keyfê mi çinê bo, madê mi zî çinê beno û ez nişna çî biwera. La weyra de semedo ke saetê ma belî bî û heyatê ma yew nîzam mîyani de bi, madê mi zaf vîş bibi.

Roj mîyani de yan zî saet pancî ra dima mi gama ke wext bidînê, mi xo vistinê daran mîyan. Qişlaya ke ma tede bî, nizdîyê 150 serra bî û zaf darê xişnî, extîyarî mîyanê aye de estbî. Mi caran ande xişn daranê çamî nêdîbî. Dergeya înan 30-40 metre estbî ez vana qay. Mîyanê inê daran de geyrayîş zaf keyfê mi ardinî. Key mi wext bidînê, ez ay qalabalixê eskeran ra dûr kewtinî û mi xo vistinê inê daran mîyan. Mîyanê inê daran de mi yew kamelya veynaybî ke mekanê mino favorî weyra bi. Ina kamelya kiştê di bînayan de bî ke hem ay bînayî û hem zî a qamelya ameybî teriknayîş. Nuşteyê ke qamelya ser o nuştibî, behsê seranê 1992-1993î kerdinî ke îhtîmalo pîl ê wextan ra ke weyra teriknaye bi. Vaş û darî qamelya ra pêşîyaybî. Tayê dîsê aye rijîyaybî. Maseyo ke orteyê aye de ronaye bi, beno ke hîrês seri esto ke weyra de bi. Dormareyê ay masa de di hîrê heb sandalîyê estbî ke ê zî ê wextan ra mende bî. Inê sandalîyan ra tene yewi saxlem bî, ê binê şikte bî. Mi xo inê sandalîyan sero derg kerdinî û vengê daran û mîçikan goştaritinî. Yew sembire(simore) ge ge yew dari ra ameynî war û temaşeyê mi kerdinî. Herhal halê mi ra huyaynî huyaynî û ageyraynî dari ro vejîyaynî. Weyra de embazê mino tewr biaqil ay sembire bi.

Mi zafanê ina kamelya de kitabi wendinî. Ge ge pê telefonî ra radyo goştaritinî. Zaf keyfê mi ameynî ina kamelya rê. Teriknaye bî, yew xirbi manaynî, dar û vaşan mîyani de kê nişnaynî ya ferq bikerî la ino halê xo reyde pastoral yew asayîşê aye est bi. Seke wayirê yew hawayê efsunî bî. Inawa cayê ke wayirê yew hîşî yê, ewîl ra bala mi ancenî. Çande hîşo ke ina kamelya wegirotinî, mi tasvip nêkerdinî zî, zereyê aye de wext vîyarnayiş mi rê sey derman bi.

Temmuzê 2024î de yekzayê mi Eyyup zî şi bi eynî qişlaya mi de eskereyi kerdibî. Wexto ke esker de bi, yew şewi mi geyra û va, yekza to rê zehmet mi rê ‘’o da beni seviyor film müziği’’ abikeri, ez bigoştara... (Bi nameyê ‘’O da beni seviyor’’ yew fîlm esto ke sera 2001î de ameyo viraştiş. Ina deyîra ke Eyyup waşti, ino fîlm de cenena û esil bi xo bi nameyê ‘’bir ay doğar’’ yena şinasnayîş. )

Tabi ez ewilî huyaybîya Eyyupî rê. Mi va qay senî ande dûr kewto mûzîkî ra, ande hesret mendo? Mi eskereya xo de fehm kerd ke kê hesreta deyîran manenî… Xususen da pancês rojo ewilîn de ma nişna qet mûzîk bigoştaro. Rojêk gandê mi kewti û ez Eyyup geyraya û mi va, yekza hela mi rê ‘’kömür gözlüm’’ aki, ez bigoştara…

Da pancês rojî ra dima yew telefono xirabe ke mi xo reyde ardbi, mi ey valîz ra vet û pey ey mi destpê kerd radyo goştariti. Ge ge roj mîyani de hîrê saet mi radyo goştaritinî. Radyo 45lik, BRT Radyo, Romantik Ses 32, FM 32 û Kalp FM qanalê mine favori bî. Nîmeyê eskereya mi inê qanalan goştaritişî reyde vêreti. Her qanal wayirê yew terz bi. BRT Radyo ra ma arabesk goştaritinî, Radyo 45lik’î ra muzîko slow…

Kê eskereyi de hetê hîsî ra kuwenî yew venganeyi ke rewşa ke zaf xirab a. Mi vera ino halî ra yew roj embazan ra va, kam cenî ewtîya de bîra zîyaretê mi, mi kena mêrdeyî xo û ageyrena… J Zafê embazan waştayanê xo yê verênan rê nuştibi. Henzaran reyde camêrdan mîyani de yew cenî ra mesaj girewtiş bile mêrdim rê weş ameynî.

Des rojo ewilîn ra dima mi destpê kerd rojane tewişt. Yew deftero şenik ma rê girewtiş da bi qomutanan. Qapaxê ino defterî, sey rengê qamuflajê eskerîya bi. Des roji ra dima mi aqil kerd ke ez ino defter sey rojane bişuxilna û her çîyê xo tede binusa. Mi pancês roj, hema hema heme çîyê xo tede nuşt. Roj mîyani de kam saet mi firsend bidînê, mi girewtinî xo dest û heta a saet çi amebi sereyê mi, mi nuştinî. Yanî mi tene şewi nêgirewtinî xo dest. Ino rojane de nuştiş zî mi rê zaf weş ame. Wextê mi girewtinî û ez meşxul kerdinî. Zatenî weyra de çîyo ke tewr zaf bi wext bi û çîyo ke tewr zaf ma eciz kerdinî, ino wexto vîşî nêdekerdiş bi. Saetan reyde ma veng û varit roniştinî. Yew ca ra pey terraqi bile zaf zor ameynî kê rê.

Vîst û panc roj emrê ma ra ameyî tirawitiş... Tû havila inê vîst û panc rojan zî nêresa mi. Ne ez yew çî bander bîya ne zî mi yew embazeyi viraşti. Bi temamî taneka mi ra emrê   mi ra şi ino vîst û panc roj. Ê ke şîyê yew seri eskereyi kerda, ê ke di serî yan zî hîrê serî kerda… Ez nika zaf hürmet înan nawnena.     

---

[1] Îdrîs Yazar, Deyîranê Qerebegan û Sîwanî Ser O, Îstanbul, 2020, r. 21.

.

 .

.

 .